Micron Document
<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Marinus Barletius</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Marinus_Barletius"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Marinus_Barletius rootpage-Marinus_Barletius skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Marinus Barletius</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr"><p><b>Marinus Barletius</b> (<a href="Albanische_Sprache" title="Albanische Sprache">albanisch</a>&nbsp;<span style="font-style:italic"><span lang="sq">Marin Barleti</span></span>; <span style="font-style:normal;font-weight:normal"><a href="Italienische_Sprache" title="Italienische Sprache">italienisch</a></span> <span lang="it-Latn" style="font-style:italic">Marino Barlezio</span>; * um 1450 oder nach 1460 in <a href="Shkodra" title="Shkodra">Shkodra</a>; † nach 1512 in <a href="Rom" title="Rom">Rom</a> [?]) war ein <a href="Priester_(Christentum)" title="Priester (Christentum)">katholischer Priester</a> und albanischer <a href="Historiker" title="Historiker">Geschichtsschreiber</a>.
</p>

<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Leben">Leben</h2></div>
<p>Über das Leben des Marinus Barletius ist nur sehr wenig bekannt. Geboren wurde er vermutlich um die Mitte des 15. Jahrhunderts im nordalbanischen Skutari, das seit 1396 unter <a href="Republik_Venedig" title="Republik Venedig">venezianischer Herrschaft</a> stand. Ob seine Familie ursprünglich aus Italien stammte (häufig wird der Namen <i>Barletius</i> mit der apulischen Hafenstadt <a href="Barletta" title="Barletta">Barletta</a> in Verbindung gebracht), wie die Mehrzahl der Gelehrten meint,<sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> darüber herrscht in der Forschung keine einheitliche Meinung.<sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Das erste Datum im Leben des Barletius, das sich mit Sicherheit bestimmen lässt, ist das Jahr 1474. Er berichtet nämlich in seinen Werken, Augenzeuge gewesen zu sein, als die <a href="Osmanisches_Reich" title="Osmanisches Reich">Osmanen</a> in diesem Jahr Skutari ein erstes Mal erfolglos belagerten.<sup id="cite_ref-3" class="reference"><a href="#cite_note-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Als nur vier Jahre später, im Frühjahr 1478, ein zweites türkisches Heer – den Befehl führte Sultan <a href="Mehmed_II." title="Mehmed II.">Mehmed II.</a> persönlich – gegen Skutari anrückte, befand sich Barletius wieder in seiner Heimatstadt. Er nahm dieses Mal, wie er berichtet, auch selbst an den Abwehrkämpfen teil.<sup id="cite_ref-4" class="reference"><a href="#cite_note-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Den Osmanen gelang es trotz großer Anstrengungen und Aufbietung beachtlicher Kräfte auch im zweiten Versuch nicht, Skutari zu erobern oder die Stadt durch eine lange Belagerung auszuhungern und so in die Knie zu zwingen. Gemäß den Vereinbarungen des zwischen der <a href="Republik_Venedig" title="Republik Venedig">Serenissima</a> und der Hohen Pforte geschlossenen Friedensvertrages vom 25. Januar 1479, mit dem der sogenannte <a href="Zweiter_Osmanisch-Venezianischer_Krieg_(1463%E2%80%931479)" title="Zweiter Osmanisch-Venezianischer Krieg (1463–1479)">Zweite Venezianische Türkenkrieg</a> (1463–1479) seinen Abschluss fand, musste die Stadt aber im April 1479 von den Venezianern geräumt und an die Türken abgetreten werden. Der Besatzung wurde freier Abzug gestattet, die Bevölkerung wurde vor die Wahl gestellt, in Skutari zu bleiben und unter neuen Herren zu leben oder mit Hab und Gut ihre Heimat zu verlassen und in <a href="Republik_Venedig" title="Republik Venedig">venezianisches Gebiet</a> zu übersiedeln. Die Quellen berichten, dass sich die gesamte Bevölkerung, die die langen Monate der Belagerung überlebt hatte, für die zweite Möglichkeit entschied. Zu diesen Auswanderern gehörte auch Barletius.<sup id="cite_ref-5" class="reference"><a href="#cite_note-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Im Jahr 1484 scheint Barletius als Inhaber eines <i>banco</i> an der <a href="Piazza_di_Rialto" title="Piazza di Rialto">Piazza di Rialto</a> in Venedig auf, der ihm von der Stadt zur Pension und Versorgung zugewiesen worden war. In den Jahren 1489 und 1495 fungierte er nachweislich als Zeuge bei Doktoraten, die an der <a href="Universit%C3%A4t_Padua" title="Universität Padua">Universität Padua</a> abgelegt wurden. In seinen Werken erscheint Barletius stets als <i>Scodrensis sacerdos</i> (dt. „Priester aus Skutari“). Priester war er aber nachweislich nicht schon in seiner albanischen Heimat gewesen, die Weihe empfing er vielmehr erst 1494 im italienischen Exil, wahrscheinlich in Venedig oder Rom. Wenigstens für einige Jahre war er Pfarrer im vicentinischen <a href="Piovene_Rocchette" title="Piovene Rocchette">Piovene</a>.<sup id="cite_ref-6" class="reference"><a href="#cite_note-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>In Italien verkehrte Barletius häufig im Kreis rund um Petrus Angelus, einem Bruder des bekannten <a href="Pal_Engj%C3%ABlli" title="Pal Engjëlli">Paulus Angelus</a>, ehedem <a href="Liste_der_Erzbisch%C3%B6fe_von_Durr%C3%ABs" title="Liste der Erzbischöfe von Durrës">Erzbischof von Durazzo</a> und als solcher einer der wichtigsten Vertrauten und treuesten Parteigänger Georg Kastriotas, genannt <a href="Skanderbeg" title="Skanderbeg">Skanderbeg</a>, in dessen Kampf gegen die Türken auf dem Balkan. Es war wohl der Umgang in diesem Kreis, in dem auch viele andere Gelehrte und hoch stehende Männer aus Albanien und <a href="Dalmatien" title="Dalmatien">Dalmatien</a> verkehrten, die vor der wachsenden <a href="T%C3%BCrkengefahr" title="Türkengefahr">Türkengefahr</a> nach Italien geflohen waren und sich in ihrer Exilheimat rund um die Angeli scharten, von dem Barletius den eigentlichen Anstoß für seine literarische Tätigkeit erhielt.
</p><p>Der Nachwelt hinterließ der Skutariner Humanist drei historiographische Werke: Den Anfang machte er 1504 mit <i>De obsidione Scodrensi</i> (gedruckt in Venedig bei <a href="Bernardino_Vitali" title="Bernardino Vitali">Bernardino dei Vitali</a>; dt. „Über die Belagerung von Skutari“), einer kleinen, aus drei Büchern bestehenden historischen <a href="Monografie" title="Monografie">Monographie</a>. Er berichtet darin als Augenzeuge über die Belagerungen seiner Heimatstadt durch die Osmanen 1478/1479. Der eigentlichen Schilderung der Belagerung ist im ersten Buch ein Überblick über die osmanische Frühgeschichte und die mittelalterliche <i><a href="Epirus_(historische_Region)" title="Epirus (historische Region)">epirotische</a></i>, das heißt albanische Geschichte vorangestellt.
</p>

<p>Nur wenige Jahre danach (wahrscheinlich um 1510) erschien in Rom (gedruckt wieder in der <a href="Offizin" title="Offizin">Offizin</a> des Bernardino dei Vitali) Barletius’ wohl berühmtestes Werk, seine große, 13 Bücher umfassende Skanderbegbiographie mit dem Titel <i>Historia de vita et gestis Scanderbegi Epirotarum principis</i> (dt. „Geschichte vom Leben und den Taten Skanderbegs, Fürst von Epirus“). Das Buch fand im ganzen Abendland rasche Verbreitung und wurde vielfach nachgedruckt, neu aufgelegt und gemeinsam mit anderen Türkenschriften abgedruckt. Schon wenige Jahre nach der Veröffentlichung wurde die <i>Historia</i> in die großen europäischen Volkssprachen übersetzt (unter anderem ins Deutsche 1533 in Augsburg, italienisch 1554 in Venedig, französisch 1576 in Paris, spanisch 1588 in Lissabon, englisch 1596 in London). Die volkssprachlichen Übertragungen wurden selbst vielfach neu aufgelegt, nachgedruckt, adaptiert und für verschiedenste literarische Genera fruchtbar gemacht. Der durchschlagende Erfolg, der seiner <i>Historia</i> von Anfang an in ganz Europa beschieden war, machte sie zum Dreh- und Angelpunkt der gesamten abendländischen Skanderbegtradition und beeinflusst diese bis heute.<sup id="cite_ref-7" class="reference"><a href="#cite_note-7"><span class="cite-bracket">[</span>7<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Ein Held, der ganz in antikes Stilgewand gekleidet (vor allem <a href="Titus_Livius" title="Titus Livius">Livius</a>, <a href="Sallust" title="Sallust">Sallust</a> und <a href="Plutarch" title="Plutarch">Plutarchs</a> <i>Vita <a href="Alexander_der_Gro%C3%9Fe" title="Alexander der Große">Alexandri</a></i>), auftritt, handelt und spricht, die an vielen Stellen deutlich durchscheinende provenezianische Tendenz des Autors und die zahlreichen chronologischen und sachlichen Ungenauigkeiten, die sich in der Darstellung der <i>Historia</i> ausmachen lassen, haben ab der Mitte des 19. Jahrhunderts dazu geführt, dass der Quellenwert der Schrift stark in Zweifel gezogen wurde.<sup id="cite_ref-8" class="reference"><a href="#cite_note-8"><span class="cite-bracket">[</span>8<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die Ergebnisse der Quellenforschung der jüngeren Zeit erlauben wieder ein deutlich positiveres Bild. Dort, wo Parallelüberlieferung vorliegt – etwa in Form von dalmatinischem oder italienischem Archivgut –, werden die Angaben, die Barletius in seiner <i>Historia</i> macht, im Großen und Ganzen bestätigt.<sup id="cite_ref-9" class="reference"><a href="#cite_note-9"><span class="cite-bracket">[</span>9<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>In den Jahren nach der Veröffentlichung seiner Skanderbegvita arbeitete Barletius noch an einem dritten Geschichtswerk, einem kleinen <i>Compendium</i> mit <a href="Vita" title="Vita">Papst- und Kaiserviten</a> (reichend von <a href="Simon_Petrus" title="Simon Petrus">Petrus</a> und <a href="Romulus_und_Remus" title="Romulus und Remus">Romulus und Remus</a> bis in die eigene Zeit). Die Drucklegung des <i>Compendiums</i>, das heute nur mehr in der zweiten, von den Herausgebern stark erweiterten Auflage (Rom: Vincentius Lucrinus 1555) greifbar ist, erlebte Barletius wohl nicht mehr. Die Abschnitte des <i>Compendiums</i>, die mit Sicherheit der Feder des Barletius zugeschrieben werden können, reichen bis in das Jahr 1512. Danach verliert sich Barletius’ Spur. Sein Todesort und -jahr sind nicht bekannt.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Werke">Werke</h2></div>
<ul><li><i>De obsidione Scodrensi ad serenissimum Leonardum Lauretanum, aristocratiae Venetae principem. Contones variae a Meumethe Turcarum principe et ab aliis militiae praefectis artificiose compositae</i>. Venedig 1504 (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://books.google.at/books?id=RoFa2d3curEC&amp;dq=&amp;redir_esc=y">Google Books</a>).
<ul><li>In: Konrad Clauser (Hrsg.): <i>Laonici Chalcondylae Atheniensis de origine et rebus gestis Turcorum […]</i>. Basel 1556, S. 382–440 (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://books.google.at/books?id=I8JCAAAAcAAJ&amp;pg=PA382&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false">Google Books</a>).</li>
<li>In: <a href="Philipp_Lonitzer" title="Philipp Lonitzer">Philipp Lonicerus</a> (Hrsg.): <i>Chronica Turcica</i>. Bd. 3, Frankfurt a. M. 1578, fol. 231<sup>r</sup>–271<sup>r</sup> (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://books.google.at/books?id=mfocRQDtxq0C&amp;pg=PA231&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false">Google Books</a>).</li>
<li>Stefan Zathammer (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">De obsidione Scodrensi. Über die Belagerung von Skutari</cite> (=&nbsp;<cite style="font-style:italic">Die Neulateinische Bibliothek</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>2</span>). Wien 2017 (kritische Ausgabe mit Einleitung, Übersetzung und Anmerkungen).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.btitle=De+obsidione+Scodrensi.+%C3%9Cber+die+Belagerung+von+Skutari&amp;rft.date=2017&amp;rft.genre=book&amp;rft.place=Wien&amp;rft.series=Die+Neulateinische+Bibliothek" style="display:none">&nbsp;</span></li></ul></li>
<li><i>Historia de vita et gestis Scanderbegi, Epirotarum principis</i>. Rom [1510] (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://books.google.at/books?id=i9ZtFiE-Z78C&amp;redir_esc=y">Google Books</a>).
<ul><li><i>De vita, moribus ac rebus praecipue adversas Turcas gestis Georgii Castrioti, clarissimi Epirotarum principis, qui propter celeberrima facinora, Scanderbegus, hoc est Alexander Magnus, cognominatus fuit</i>. Straßburg 1537 (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://books.google.at/books?id=OzlbAAAAcAAJ&amp;redir_esc=y">Google Books</a>).</li>
<li>In: Philipp Lonicerus (Hrsg.): <i>Chronica Turcica</i>. Bd. 3, Frankfurt a. M. 1578, fol. 1<sup>r</sup>–230<sup>v</sup> (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://books.google.at/books?id=mfocRQDtxq0C&amp;pg=PA1&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false">Google Books</a>).</li>
<li><i>Vita et res praeclare gestae Christi athletae Georgii Castrioti, Epirotarum pinrcipis, qui propter heroicam virtutem suam a Turics Scander-Beg, id est Alexander Magnus, cognominatus est</i>. Agram 1743 (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://books.google.at/books?id=iKFSAAAAcAAJ&amp;redir_esc=y">Google Books</a>).</li></ul></li>
<li><i>Compendium vitarum summorum pontificum usque ad Marcellum II imperatorumque Romanorum ac icones eorum Constantinopolitanorumque omnium usque ad Carolum V nec non regum illustriumque consulum Romanorum</i>. Venedig <sup>2</sup>1555 (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://books.google.at/books?id=k4NmAAAAcAAJ&amp;redir_esc=y">Google Books</a>; von der Erstauflage ist kein Exemplar mehr greifbar).</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Literatur">Literatur</h2></div>
<ul><li><a href="Franz_Babinger" title="Franz Babinger">Franz Babinger</a>: <cite style="font-style:italic">Mehmed der Eroberer und seine Zeit. Weltenstürmer einer Zeitenwende</cite>. München 1959.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.au=Franz+Babinger&amp;rft.btitle=Mehmed+der+Eroberer+und+seine+Zeit.+Weltenst%C3%BCrmer+einer+Zeitenwende&amp;rft.date=1959&amp;rft.genre=book&amp;rft.place=M%C3%BCnchen" style="display:none">&nbsp;</span></li>
<li>Franz Babinger:&nbsp;<a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.treccani.it/enciclopedia/marino-barlezio_(Dizionario-Biografico)"><i>Barlezio, Marino.</i></a> In: Alberto M. Ghisalberti (Hrsg.): <i><a href="Dizionario_Biografico_degli_Italiani" title="Dizionario Biografico degli Italiani">Dizionario Biografico degli Italiani</a></i> (DBI). Band 6:&nbsp;<i>Baratteri–Bartolozzi.</i> Istituto della Enciclopedia Italiana, Rom 1964, S. 405–407.</li>
<li><a href="Peter_Bartl" title="Peter Bartl">Peter Bartl</a>: <cite style="font-style:italic">Barletius, Marinus</cite>. In: Mathias Bernath, Felix von Schroeder (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>1</span>. München 1974, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>138–139</span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.biolex.ios-regensburg.de/BioLexViewview.php?ID=517">ios-regensburg.de</a>).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.atitle=Barletius%2C+Marinus&amp;rft.au=Peter+Bartl&amp;rft.btitle=Biographisches+Lexikon+zur+Geschichte+S%C3%BCdosteuropas&amp;rft.date=1974&amp;rft.genre=book&amp;rft.pages=138-139&amp;rft.place=M%C3%BCnchen&amp;rft.volume=1" style="display:none">&nbsp;</span></li>
<li>Eric Cochrane: <cite style="font-style:italic">Historians and Historiography in Renaissance Italy</cite>. Chicago / London 1981, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>330,&nbsp;398</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.au=Eric+Cochrane&amp;rft.btitle=Historians+and+Historiography+in+Renaissance+Italy&amp;rft.date=1981&amp;rft.genre=book&amp;rft.pages=330%2C+398&amp;rft.place=Chicago+%2F+London" style="display:none">&nbsp;</span></li>
<li><a href="Robert_Elsie" title="Robert Elsie">Robert Elsie</a>: <cite style="font-style:italic">Dictionary of Albanian Literature</cite>. New York / Westport / London 1986, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>11–12</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.au=Robert+Elsie&amp;rft.btitle=Dictionary+of+Albanian+Literature&amp;rft.date=1986&amp;rft.genre=book&amp;rft.pages=11-12&amp;rft.place=New+York+%2F+Westport+%2F+London" style="display:none">&nbsp;</span></li>
<li>Robert Elsie: <cite style="font-style:italic">History of Albanian Literature</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>1</span>. New York 1995, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>28–29</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.au=Robert+Elsie&amp;rft.btitle=History+of+Albanian+Literature&amp;rft.date=1995&amp;rft.genre=book&amp;rft.pages=28-29&amp;rft.place=New+York&amp;rft.volume=1" style="display:none">&nbsp;</span></li>
<li>Robert Elsie: <cite style="font-style:italic">Albanian Literature. A Short History</cite>. New York 2005, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>33–34</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.au=Robert+Elsie&amp;rft.btitle=Albanian+Literature.+A+Short+History&amp;rft.date=2005&amp;rft.genre=book&amp;rft.pages=33-34&amp;rft.place=New+York" style="display:none">&nbsp;</span></li>
<li><a href="Armin_Hetzer" title="Armin Hetzer">Armin Hetzer</a>: <i>Albanien.</i> In: <i><a href="Der_Neue_Pauly" title="Der Neue Pauly">Der Neue Pauly</a></i> (DNP). Band 13, Metzler, Stuttgart 1999, ISBN 3-476-01483-5, Sp.&nbsp;56–62.</li>
<li>David Hosaflook: <cite style="font-style:italic">Marin Barleti: The Siege of Shkodra. Albania’s courageous stand against Ottoman conquest, 1478</cite>. Tirana 2012.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.au=David+Hosaflook&amp;rft.btitle=Marin+Barleti%3A+The+Siege+of+Shkodra.+Albania%E2%80%99s+courageous+stand+against+Ottoman+conquest%2C+1478&amp;rft.date=2012&amp;rft.genre=book&amp;rft.place=Tirana" style="display:none">&nbsp;</span></li>
<li><a href="Jozef_IJsewijn" title="Jozef IJsewijn">Jozef IJsewijn</a>: <cite style="font-style:italic">Companion to Neo-Latin Studies</cite>. 2. Auflage. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>1</span>. Leiden 1990, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>88–90</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.au=Jozef+IJsewijn&amp;rft.btitle=Companion+to+Neo-Latin+Studies&amp;rft.date=1990&amp;rft.edition=2.&amp;rft.genre=book&amp;rft.pages=88-90&amp;rft.place=Leiden&amp;rft.volume=1" style="display:none">&nbsp;</span></li>
<li>Lucia Nadin: <cite style="font-style:italic">Albania ritrovata. Recuperi di presenze albanesi nella cultura e nell’arte del cinquecento veneto</cite>. Tirana 2012.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.au=Lucia+Nadin&amp;rft.btitle=Albania+ritrovata.+Recuperi+di+presenze+albanesi+nella+cultura+e+nell%E2%80%99arte+del+cinquecento+veneto&amp;rft.date=2012&amp;rft.genre=book&amp;rft.place=Tirana" style="display:none">&nbsp;</span></li>
<li><a href="Fan_Noli" title="Fan Noli">Fan Stylian Noli</a>: <cite style="font-style:italic">George Castrioti Scanderbeg (1405–1468)</cite>. Diss, Boston 1945, <span style="white-space:nowrap">bes. S. 11–13</span> (<a href="https://archive.org/details/georgecastriotis00noli" class="extiw external" title="iarchive:georgecastriotis00noli">archive.org</a>).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.au=Fan+Stylian+Noli&amp;rft.btitle=George+Castrioti+Scanderbeg+%281405-1468%29&amp;rft.date=1945&amp;rft.genre=book&amp;rft.place=Boston&amp;rft.pub=Diss" style="display:none">&nbsp;</span></li>
<li><cite style="font-style:italic">Nouvelle biographie universelle</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>4</span>. Paris 1853, <span style="white-space:nowrap">Sp.<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>518</span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://archive.org/details/nouvellebiograph04hoef">archive.org</a>).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.btitle=Nouvelle+biographie+universelle&amp;rft.date=1853&amp;rft.genre=book&amp;rft.place=Paris&amp;rft.volume=4" style="display:none">&nbsp;</span></li>
<li>Francesco Pall: <cite style="font-style:italic">Marino Barlezio. Uno storico umanista</cite>. In: Constantin Gheorghe Marinescu (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Mélanges d'histoire générale</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>2</span>. Klausenburg 1938, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>135–318</span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://asa.archiviostudiadriatici.it/islandora/object/libria%3A193039#mode/2up">archiviostudiadriatici.it</a> – nach wie vor grundlegend).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.atitle=Marino+Barlezio.+Uno+storico+umanista&amp;rft.au=Francesco+Pall&amp;rft.btitle=M%C3%A9langes+d%27histoire+g%C3%A9n%C3%A9rale&amp;rft.date=1938&amp;rft.genre=book&amp;rft.pages=135-318&amp;rft.place=Klausenburg&amp;rft.volume=2" style="display:none">&nbsp;</span></li>
<li><a href="Giuseppe_Schir%C3%B2_(Byzantinist)" title="Giuseppe Schirò (Byzantinist)">Giuseppe Schirò</a>: <cite style="font-style:italic">Storia della letteratura albanese</cite>. Mailand 1959, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>12</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.au=Giuseppe+Schir%C3%B2&amp;rft.btitle=Storia+della+letteratura+albanese&amp;rft.date=1959&amp;rft.genre=book&amp;rft.pages=12&amp;rft.place=Mailand" style="display:none">&nbsp;</span></li>
<li><a href="Oliver_Jens_Schmitt" title="Oliver Jens Schmitt">Oliver Jens Schmitt</a>: <cite style="font-style:italic">Das venezianische Albanien (1392–1479)</cite> (=&nbsp;<cite style="font-style:italic">Südosteuropäische Arbeiten</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>110</span>). München 2001.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.au=Oliver+Jens+Schmitt&amp;rft.btitle=Das+venezianische+Albanien+%281392-1479%29&amp;rft.date=2001&amp;rft.genre=book&amp;rft.place=M%C3%BCnchen&amp;rft.series=S%C3%BCdosteurop%C3%A4ische+Arbeiten" style="display:none">&nbsp;</span></li>
<li>Oliver Jens Schmitt: <cite style="font-style:italic">Marrëdhëniet e Venedikut me kishat para dhe gjatë luftës shqiptaro-osmane</cite>. Roli i tyre dhe depërtimi i humanizmit në Shqipëri. In: <cite style="font-style:italic">Studime Historike</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>3–4</span>. Tirana 2003, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>7–15</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.atitle=Marr%C3%ABdh%C3%ABniet+e+Venedikut+me+kishat+para+dhe+gjat%C3%AB+luft%C3%ABs+shqiptaro-osmane&amp;rft.au=Oliver+Jens+Schmitt&amp;rft.btitle=Studime+Historike&amp;rft.date=2003&amp;rft.genre=book&amp;rft.pages=7-15&amp;rft.place=Tirana&amp;rft.volume=3-4" style="display:none">&nbsp;</span></li>
<li>Oliver Jens Schmitt: <cite style="font-style:italic">Skanderbeg. Der neue Alexander auf dem Balkan</cite>. Regensburg 2009.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.au=Oliver+Jens+Schmitt&amp;rft.btitle=Skanderbeg.+Der+neue+Alexander+auf+dem+Balkan&amp;rft.date=2009&amp;rft.genre=book&amp;rft.place=Regensburg" style="display:none">&nbsp;</span></li>
<li>Kenneth Meyer Setton: <cite style="font-style:italic">The Papacy and the Levant (1204–1571)</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>2</span>. Philadelphia 1978.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.au=Kenneth+Meyer+Setton&amp;rft.btitle=The+Papacy+and+the+Levant+%281204-1571%29&amp;rft.date=1978&amp;rft.genre=book&amp;rft.place=Philadelphia&amp;rft.volume=2" style="display:none">&nbsp;</span></li>
<li>Dhimitër Shuteriqi: <cite style="font-style:italic">Mbi Jetën e Marin Barletit</cite>. In: <cite style="font-style:italic">Gjeopolitika</cite>. <span style="white-space:nowrap">Nr.<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>6</span>. Tirana 2011, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>92–108</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.atitle=Mbi+Jet%C3%ABn+e+Marin+Barletit&amp;rft.au=Dhimit%C3%ABr+Shuteriqi&amp;rft.date=2011&amp;rft.genre=journal&amp;rft.issue=6&amp;rft.jtitle=Gjeopolitika&amp;rft.pages=92-108&amp;rft.place=Tirana" style="display:none">&nbsp;</span></li>
<li>Stefan Zathammer (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Marinus Barletius: De obsidione Scodrensi – Über die Belagerung von Skutari</cite> (=&nbsp;<cite style="font-style:italic">Die Neulateinische Bibliothek</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em">&nbsp;</span>2</span>). Wien 2017.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marinus+Barletius&amp;rft.btitle=Marinus+Barletius%3A+De+obsidione+Scodrensi+-+%C3%9Cber+die+Belagerung+von+Skutari&amp;rft.date=2017&amp;rft.genre=book&amp;rft.place=Wien&amp;rft.series=Die+Neulateinische+Bibliothek" style="display:none">&nbsp;</span></li>
<li>Stefan Zathammer:&nbsp;<i>Barletius, Marinus.</i> In: <i><a href="Biographisch-Bibliographisches_Kirchenlexikon" title="Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon">Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon</a></i> (BBKL). Band 42, Bautz, Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0, Sp. 86–98.</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Weblinks">Weblinks</h2></div>
<div class="sisterproject" style="margin:0.1em 0 0 0;"><div class="noresize noviewer" style="display:inline-block; line-height:10px; min-width:1.6em; text-align:center;" aria-hidden="true" role="presentation"><span class="mw-default-size" typeof="mw:File"><span title="Commons"></span></span></div><b><span class=""><a class="external text" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Marin_Barleti?uselang=de"><span lang="en">Commons</span>: Marinus Barletius</a></span></b>&nbsp;– Sammlung von Bildern, Videos und Audiodateien</div>
<div class="sisterproject" style="margin:0.1em 0 0 0;"><div class="noviewer" style="display:inline-block; line-height:10px; min-width:1.6em; text-align:center;" aria-hidden="true" role="presentation"><span class="mw-default-size" typeof="mw:File"><span title="Wikisource"></span></span></div><b><a href="https://de.wikisource.org/wiki/Marinus_Barletius" class="extiw external" title="s:Marinus Barletius">Wikisource: Marinus Barletius</a></b>&nbsp;– Quellen und Volltexte</div>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h2></div>
<ol class="references">
<li id="cite_note-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-1">↑</a></span> <span class="reference-text">Vgl. Pall 1938, S. 135–137; Babinger 1964, S. 405; Setton 1978, S. 73 u. a. m.</span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a></span> <span class="reference-text">Von albanischer Seite aus wird diese These mit aller Heftigkeit bestritten. Vgl. Hosaflook 2012, S. xxix, 11.</span>
</li>
<li id="cite_note-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-3">↑</a></span> <span class="reference-text">Hist. 4, fol. 46<sup>r</sup>.</span>
</li>
<li id="cite_note-4"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-4">↑</a></span> <span class="reference-text">Hist. 6, fol. 74<sup>v</sup>.</span>
</li>
<li id="cite_note-5"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-5">↑</a></span> <span class="reference-text">Obs. Scodr. 3, fol. qiii<sup>v</sup>–qiv<sup>r</sup>.</span>
</li>
<li id="cite_note-6"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-6">↑</a></span> <span class="reference-text">Vgl. Nadin 2012, S. 99–129.</span>
</li>
<li id="cite_note-7"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-7">↑</a></span> <span class="reference-text">Schmitt 2009, S. 340: „Unzweifelhaft ist, dass sich die gesamte Skanderbegtradition im Abendland und auf dem Balkan auf Barletius zurückführt.“</span>
</li>
<li id="cite_note-8"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-8">↑</a></span> <span class="reference-text">Vgl. z. B. Babinger 1959, 63, 161–162; Setton 1978, S. 72–73.</span>
</li>
<li id="cite_note-9"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-9">↑</a></span> <span class="reference-text">Vgl. Schmitt 2009, S. 340–341.</span>
</li>
</ol>
<div class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1 navigation-not-searchable normdaten-typ-p" style="border-style: solid; border-width: 1px; clear: left; margin-bottom:1em; margin-top:1em; padding: 0.25em; overflow: hidden; word-break: break-word; word-wrap: break-word;" id="normdaten">
<div style="display: table-cell; vertical-align: middle; width: 100%;">
<div>
Normdaten&nbsp;(Person): <a href="Gemeinsame_Normdatei" title="Gemeinsame Normdatei">GND</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://d-nb.info/gnd/104276681">104276681</a></span> | <a href="Library_of_Congress_Control_Number" title="Library of Congress Control Number">LCCN</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://id.loc.gov/authorities/n87949329">n87949329</a></span> | <a href="Virtual_International_Authority_File" title="Virtual International Authority File">VIAF</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://viaf.org/viaf/24645249/">24645249</a></span> | </div>
</div></div>
</div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2025-08-12" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Marinus_Barletius&amp;oldid=258789426">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>

</body></html>